{Công ty TNHH Tam Duc Global
Việt Nam – Nhật Bản tăng cường hợp tác tư pháp: Người đang chấp hành án phạt tù có thể được chuyển về nước
2026-11-11 16:08:14

Ngày 09/11/2026, Việt Nam và Nhật Bản thống nhất tăng cường hợp tác thực thi pháp luật, tiếp tục triển khai hiệu quả Hiệp định về chuyển giao người bị kết án phạt tù và thúc đẩy đàm phán thỏa thuận về thông báo, tiếp xúc lãnh sự. Theo cơ chế song phương đã có hiệu lực, công dân Việt Nam đang chấp hành án tại Nhật Bản có thể được xem xét chuyển về Việt Nam để tiếp tục thi hành hình phạt tù nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật.

Việt Nam và Nhật Bản thúc đẩy hợp tác tư pháp trong chuyến thăm cấp cao

Theo thông tin từ Bộ Công an, chiều ngày 09/11/2026, tại Tokyo, Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam Lương Tam Quang đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nhật Bản Yamashita Takashi.

Cuộc gặp diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 08–11/11/2026.

Hai bên đánh giá tích cực những kết quả hợp tác trong lĩnh vực hỗ trợ tư pháp và thống nhất tiếp tục triển khai Hiệp định về chuyển giao người bị kết án phạt tù.

Đồng thời, Việt Nam và Nhật Bản nhất trí thúc đẩy đàm phán, ký kết Thỏa thuận Thông báo và tiếp xúc lãnh sự Việt Nam – Nhật Bản, nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giải quyết những vụ việc công dân nước này vi phạm pháp luật tại nước kia.

Đây là hai cơ chế cần phân biệt: hiệp định chuyển giao phạm nhân đã có hiệu lực, trong khi thỏa thuận lãnh sự mới vẫn đang được hai bên xúc tiến đàm phán.

Hiệp định chuyển giao phạm nhân đã có hiệu lực từ năm 2020

Hiệp định về chuyển giao người bị kết án phạt tù giữa Việt Nam và Nhật Bản được ký ngày 01/07/2019 tại Tokyo.

Sau khi hoàn tất các thủ tục phê chuẩn, hiệp định chính thức có hiệu lực ngày 19/08/2020.

Theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, mục đích của hiệp định là tạo cơ sở pháp lý để người đang chấp hành án phạt tù tại quốc gia còn lại có thể được chuyển về nước mình tiếp tục thi hành bản án.

Cơ chế này hướng đến việc tăng cường hợp tác tư pháp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình cải tạo và tái hòa nhập xã hội của người đang thụ án.

Như vậy, việc chuyển giao phạm nhân không phải chính sách mới được ban hành trong tháng 11/2026. Diễn biến mới nhất là cam kết tăng cường thực thi cơ chế đã tồn tại.

Điều kiện để người Việt đang thụ án tại Nhật Bản được chuyển về Việt Nam

Theo Hiệp định song phương và Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù số 101/2025/QH15 của Việt Nam, việc chuyển giao phải đáp ứng các điều kiện pháp lý cụ thể.

Thứ nhất, người được đề nghị chuyển giao phải là công dân Việt Nam đang chấp hành hình phạt tù tại Nhật Bản.

Thứ hai, bản án phải có hiệu lực pháp luật, không còn thủ tục tố tụng đang chờ xử lý.

Thứ ba, hành vi phạm tội dẫn đến bản án tại Nhật Bản cũng phải được xác định là tội phạm theo pháp luật hình sự Việt Nam.

Thứ tư, thời hạn hình phạt còn phải chấp hành thông thường ít nhất một năm tại thời điểm nhận được yêu cầu chuyển giao. Những trường hợp đặc biệt có thể được xem xét nếu đáp ứng quy định.

Cuối cùng, việc chuyển giao cần có sự đồng ý của người đang chấp hành án và cơ quan có thẩm quyền của cả hai quốc gia.

Điều này có nghĩa không phải tất cả người Việt bị kết án tại Nhật Bản đều đương nhiên được chuyển về nước.

Mỗi trường hợp phải được cơ quan chức năng đánh giá dựa trên bản án, tình trạng pháp lý và những điều kiện cụ thể.

Việt Nam đã tiếp nhận phạm nhân từ Nhật Bản vào năm 2025

Trên thực tế, cơ chế chuyển giao song phương đã được triển khai.

Theo thông tin Bộ Công an công bố ngày 19/11/2025, một phạm nhân người Việt bị kết án về hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy tại Nhật Bản đã được bàn giao cho phía Việt Nam ngày 17/11/2025.

Việc tiếp nhận diễn ra tại sân bay quốc tế Narita, Tokyo, với sự phối hợp giữa Bộ Công an Việt Nam và các cơ quan chức năng Nhật Bản.

Sau khi hoàn tất thủ tục, phạm nhân được đưa về Việt Nam để tiếp tục chấp hành hình phạt tù theo quy định.

Bộ Công an xác định đây là trường hợp tiếp nhận phạm nhân đầu tiên theo Hiệp định chuyển giao giữa hai nước, tạo cơ sở thực tiễn để hoàn thiện quy trình cho những trường hợp tiếp theo.

Chuyển giao phạm nhân có đồng nghĩa được trả tự do?

Một vấn đề thường gây nhầm lẫn là sự khác biệt giữa chuyển giao phạm nhân và trục xuất.

Chuyển giao người đang chấp hành án không đồng nghĩa với việc xóa án tích, miễn hình phạt hoặc được trả tự do khi trở về Việt Nam.

Mục đích của cơ chế này là thay đổi quốc gia tiếp tục tổ chức thi hành bản án, không phải hủy bỏ trách nhiệm hình sự.

Người được chuyển giao vẫn phải thực hiện nghĩa vụ chấp hành hình phạt theo quy định pháp luật và các quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Trong khi đó, trục xuất là biện pháp đưa người nước ngoài ra khỏi lãnh thổ theo căn cứ pháp luật áp dụng, không mặc nhiên đồng nghĩa với thủ tục chuyển giao người đang chấp hành án.

Tương tự, người mới bị bắt giữ, điều tra hoặc tạm giam chưa thể mặc nhiên áp dụng cơ chế chuyển giao phạm nhân theo hiệp định này nếu chưa có bản án đáp ứng điều kiện.

Ý nghĩa đối với cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Theo thông tin Bộ Ngoại giao Việt Nam công bố tháng 11/2026, cộng đồng người Việt tại Nhật Bản hiện có gần 700.000 người, bao gồm lao động, du học sinh và nhiều nhóm cư dân khác.

Trong bối cảnh giao lưu nhân dân ngày càng mở rộng, việc tăng cường phối hợp tư pháp và lãnh sự có ý nghĩa đối với công tác bảo hộ công dân và giải quyết những vụ việc pháp lý xuyên biên giới.

Tuy nhiên, cơ chế chuyển giao phạm nhân không làm thay đổi trách nhiệm tuân thủ pháp luật Nhật Bản của công dân Việt Nam.

Người lao động, du học sinh và khách du lịch vẫn phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm theo quy định pháp luật sở tại.

Tam Duc Global khuyến nghị công dân Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản chủ động tìm hiểu pháp luật địa phương, duy trì tình trạng cư trú hợp pháp và liên hệ cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam khi cần hỗ trợ lãnh sự.

Bài viết được tổng hợp từ thông tin chính thức của Bộ Công an Việt Nam, Bộ Ngoại giao Nhật Bản và Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù của Việt Nam.

Danh mục Tin tức
Tin nổi bật
Thư viện video

Xem toàn bộ thư viện